Fâtiha Suresi

Fâtiha Suresi, Kur’an-ı Kerim’in 1. suresidir ve 7 ayetten oluşur. Mekke döneminde inmiştir. Aşağıda surenin Arapça metnini ve Elmalılı Hamdi Yazır mealini ayet ayet okuyabilirsiniz.

Fâtiha Suresi, Kur’an-ı Kerim’in ilk suresi ve her namazın her rekâtında okuduğumuz bölümdür. Yedi ayetten oluşur, Mekke döneminde inmiştir. Bu sayfada Fâtiha Suresi’nin Arapça metnini, Türkçe okunuşunu, Elmalılı Hamdi Yazır mealini, ayet ayet ne anlattığını, faziletini ve namazdaki hükmünü bulacaksınız.

Fâtiha Suresi Türkçe Okunuşu

Fâtiha Suresi’ni henüz ezberlemediyseniz önce Türkçe okunuşundan çalışıp ardından Arapça metinden okumaya geçmeniz tavsiye edilir. Okunuşu şöyledir:

• Bismillâhirrahmânirrahîm.
• Elhamdü lillâhi rabbil âlemîn.
• Errahmânirrahîm.
• Mâliki yevmiddîn.
• İyyâke na’budü ve iyyâke nestaîn.
• İhdinas sırâtal müstakîm.
• Sırâtallezîne en’amte aleyhim, ğayril mağdûbi aleyhim ve leddâllîn. Âmin.

Okunuş, Arapça harflerin Türk alfabesindeki en yakın karşılıklarıyla yazılır. Bu sebeple okunuş metni yalnızca öğrenmeye yardımcı olur; asıl olan Arapça metinden ve mümkünse bir hocadan dinleyerek öğrenmektir. Özellikle ayn, ha ve kaf harflerinin çıkış yerleri Türkçede tam karşılanmadığı için kulaktan öğrenmek önemlidir.

Fâtiha Suresi Anlamı

Elmalılı Hamdi Yazır mealiyle Fâtiha Suresi’nin tamamını, Arapça metniyle birlikte bu sayfanın devamındaki okuyucu bölümünde ayet ayet bulabilirsiniz. Surenin özü şudur: kul önce Rabbini hamd ile anar, O’nun rahmetini ve hesap gününün sahibi olduğunu hatırlar, sonra yalnız O’na kulluk edip yalnız O’ndan yardım dilediğini söyler ve doğru yola iletilmeyi ister.

Fâtiha Suresi Ayet Ayet Ne Anlatır?

1. Besmele

Sure, Allah’ın rahmân ve rahîm isimleriyle başlar. Rahmân, rahmeti bütün varlıkları kuşatan; rahîm ise rahmetini özellikle inananlara ulaştıran demektir. Kul daha ilk cümlede işini kendi gücüne değil, Allah’ın adına ve rahmetine dayandırır.

2. Hamd ve âlemlerin Rabbi

Hamd, hem övgü hem şükür anlamını taşır. Âyette övgünün sahibi olarak “âlemlerin Rabbi” buyrulur. Rab; yaratan, sahiplenen, terbiye eden ve ihtiyacını karşılayan demektir. Yani hamd, sadece bir nezaket ifadesi değil, varlığımızın kime ait olduğunun kabulüdür.

3. Rahmân ve rahîm

Rablik vasfının hemen ardından yine rahmet isimleri gelir. Böylece kulun zihninde Allah tasavvuru, korku ile ümidin dengelendiği bir noktada kurulur.

4. Din gününün sahibi

Din günü, hesap günüdür. Rahmeti sınırsız olan Allah aynı zamanda adaletin de sahibidir. Bu ayet, dünyada yapılan hiçbir şeyin karşılıksız kalmayacağını hatırlatır.

5. Yalnız sana kulluk eder, yalnız senden yardım dileriz

Surenin tam ortasında bulunan bu ayet, Fâtiha’nın kalbidir. Cümle “ben” diye değil “biz” diye kurulur; kul, namazda tek başına dahi olsa bütün müminler adına konuşur. Kulluğun da yardım istemenin de yalnız Allah’a yöneltilmesi, tevhidin en yalın ifadesidir.

6. Bizi doğru yola ilet

Kul, Rabbini tanıttıktan ve kulluğunu ikrar ettikten sonra ilk isteğini dile getirir: hidayet. İstenen şey mal, mevki veya sıhhat değil, doğru yolda kalabilmektir. Bu yolda olan biri bile her namazda bu duayı tekrar eder; çünkü hidayet bir kez alınan değil, her gün korunması gereken bir nimettir.

7. Nimet verdiklerinin yolu

Doğru yol soyut bırakılmaz, tarif edilir: Allah’ın nimet verdiği peygamberlerin, sıddîkların ve salih kulların yolu. Ardından iki sapma biçiminden söz edilir; gazaba uğrayanların ve yoldan çıkanların hâli. Sure, kulun kimin izinden gitmek istediğini net biçimde söylemesiyle biter.

Ayetin sonunda söylenen âmin kelimesi Fâtiha’dan bir ayet değildir. “Kabul eyle” anlamına gelen bir duadır ve Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) uygulamasına dayanır.

Fâtiha Suresi’nin Diğer Adları

Fâtiha, “açan, başlangıç” demektir. Kur’an’ın ilk suresi olduğu ve namazın onunla açıldığı için bu adı almıştır. Kaynaklarda surenin başka adları da geçer:

• Ümmü’l-Kitâb: Kitabın anası. Kur’an’ın ana konularını özetlediği için böyle anılır.
• Seb’u’l-mesânî: Tekrarlanan yedi ayet. Bu isim Hicr suresinin 87. ayetine dayandırılır.
• es-Salât: Namaz. Namazın olmazsa olmazı olduğu için bu adla da anılmıştır.
• eş-Şifâ: Şifa. Hastaya okunması sebebiyle verilen isimlerdendir.

Fâtiha Suresi’nin Fazileti

Fâtiha’nın değeri hakkında sahih hadis kaynaklarında açık rivayetler vardır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bir sahabiye hitaben Fâtiha’yı kastederek, onun Kur’an’daki en büyük sure olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Fedâilü’l-Kur’ân). Yine bir hadiste “Fâtiha’yı okumayanın namazı olmaz” buyrulmuştur (Buhârî, Ezân; Müslim, Salât).

Fâtiha’nın şifa niyetiyle okunmasının dayanağı da sahih bir rivayettir. Bir yolculukta akrep sokan kişiye Fâtiha okuyan sahabinin yaptığı, Peygamber Efendimiz’e anlatıldığında Efendimiz bunu onaylamıştır (Buhârî, Tıb). Bu sebeple Fâtiha hastalara okunur, ancak bunun tedavinin yerine geçmediğini, doktora gitmenin de sünnete uygun olduğunu hatırlatmak gerekir.

Halk arasında Fâtiha ile ilgili sayıya ve şekle bağlı pek çok anlatım dolaşır. Kaynağı belirsiz bu anlatımları ibadet gibi benimsemek yerine, sahih kaynaklarda geçen bilgilerle yetinmek daha doğrudur. Tereddüt ettiğiniz bir rivayet olursa bir hocaya veya Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Alo 190 Fetva Hattı’na danışabilirsiniz.

Namazda Fâtiha Okumanın Hükmü

Hanefî mezhebine göre namazda Fâtiha okumak vaciptir. Unutularak terk edilirse namaz bozulmaz, sehiv secdesi ile tamamlanır. Şâfiî mezhebine göre ise Fâtiha, namazın rüknüdür; okunmadığı takdirde o rekât geçerli olmaz.

Cemaatle kılınan namazlarda imam açıktan okuduğunda cemaat dinler. Hanefî mezhebine göre imamın arkasında Fâtiha okunmaz; imamın kıraati cemaat için de yeterlidir. Namaza sonradan yetişen kişinin kaçırdığı rekâtları nasıl kılacağını merak ediyorsanız cemaate sonradan yetişen kişi yazımıza bakabilirsiniz.

Fâtiha Suresi Nasıl Ezberlenir?

Fâtiha yedi ayetten oluştuğu için ezberlenmesi kolaydır. Şu sırayı izlemek işi kolaylaştırır:

• Önce mealini okuyup surenin ne söylediğini anlayın. Anlamını bilerek ezberlemek çok daha kalıcıdır.
• Ayetleri teker teker, her birini beş on kez tekrar ederek çalışın.
• Ezberlediğiniz ayetleri bir öncekiyle birleştirerek ilerleyin.
• Güvendiğiniz bir hafızın veya imamın okuyuşunu dinleyip taklit edin; özellikle uzatmalara dikkat edin.
• Her namazda bilerek ve yavaş okuyun. Günde kırk defa okunan bir sure, birkaç günde yerleşir.

Fâtiha Suresi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Fâtiha Suresi kaç ayettir?

Fâtiha Suresi yedi ayettir. Besmelenin surenin ilk ayeti sayılıp sayılmayacağı konusunda mezhepler arasında farklı görüşler bulunur; Hanefî mezhebinde besmele müstakil bir ayet kabul edilir ve Fâtiha’nın başında okunur.

Fâtiha Suresi nerede indi?

Fâtiha, Mekke döneminde inen surelerdendir. Bazı âlimler Medine’de bir kez daha indiğini nakleder.

Fâtiha ölülerin ardından okunur mu?

Ülkemizde vefat edenlerin ardından Fâtiha okumak yaygın bir uygulamadır. Kur’an okuyup sevabını bağışlamanın caiz olduğu, Hanefî mezhebinin görüşüdür. Bu uygulama bir farz değil, ölmüş yakınlarımız için yapılan bir duadır.

Namazda Fâtiha’dan sonra ne okunur?

Farz namazların ilk iki rekâtında ve sünnet namazların bütün rekâtlarında Fâtiha’dan sonra kısa bir sure veya birkaç ayet okunur. Bu bölüme zamm-ı sure denir.

Fâtiha okumayı bilmeyen ne yapar?

Fâtiha’yı henüz ezberleyememiş kişi, öğreninceye kadar bildiği kadarıyla okur, bilmiyorsa tesbih ve zikirlerle namazını kılar ve bir yandan da ezberlemeye gayret eder. Bu durum geçicidir; öğrenmek üzere çaba göstermek gerekir.

Bu sayfadaki bilgiler sahih hadis kaynaklarına ve Diyanet İşleri Başkanlığı ilmihaline dayanılarak hazırlanmıştır. Kişisel durumunuza dair sorularda bir din görevlisine danışmanız tavsiye edilir.