Kabir ziyareti, hem orada yatanlara dua etmek hem de ziyaret edenin kendi sonunu hatırlaması için yapılan bir ibadettir. Bayram sabahları, cuma günleri ve kandil geceleri mezarlıkların dolup taşması bu duygunun ne kadar köklü olduğunu gösterir. Ancak ziyaretin adabı ve okunacak dualar konusunda pek çok yanlış bilgi de dolaşır. Bu yazıda kabir ziyaretinin hükmü, nasıl yapıldığı, hangi duaların okunduğu ve kaçınılması gereken davranışlar anlatılmaktadır.
Kabir Ziyaretinin Hükmü
Kabir ziyareti İslam’ın ilk yıllarında bir süre yasaklanmış, sonra bu yasak kaldırılmıştır. Müslim’de yer alan rivayette Peygamber Efendimiz, kabirleri ziyaret etmeyi daha önce yasakladığını, artık ziyaret edilebileceğini, çünkü bunun ahireti hatırlattığını bildirmiştir. Yasağın sebebi ziyaretin kendisi değil, o dönemde henüz tevhid inancının yeni yerleşmiş olmasıydı.
Bugün kabir ziyareti erkekler için müstehap, yani yapılması güzel görülen bir davranıştır. Kadınların ziyareti konusunda geçmişte farklı görüşler bulunmakla birlikte, sabır ve edep ölçüsü içinde kalmak şartıyla kadınların da ziyaret edebileceği çoğunluğun kabul ettiği görüştür. Nitekim Peygamber Efendimizin, kabri başında ağlayan bir kadını ziyaretten menetmeyip sabrı tavsiye ettiği rivayet edilmiştir.
Kabir Ziyareti Nasıl Yapılır?
Ziyaretin katı bir usulü yoktur, ancak asırlardır süregelen güzel bir sıra vardır.
- Mezarlığa girerken selam verilir. Peygamber Efendimizin öğrettiği selam şöyledir. Esselâmü aleyküm ehle’d diyâri mine’l mü’minîne ve’l müslimîn. Ve innâ inşâallâhü biküm lâhikûn. Manası, ey bu diyarın mümin ve müslüman halkı, selam üzerinize olsun, inşallah biz de size katılacağız, demektir.
- Kabrin ayak ucundan veya yüzüne dönük tarafından yaklaşılır, kabrin üzerine basılmaz.
- Ayakta veya oturarak Fâtiha okunur. Ardından İhlâs Suresi üç defa, dileyen Yâsîn veya Mülk Suresini de okur.
- Okunanların sevabı orada yatan için bağışlanır. Allahım, okuduklarımın sevabını falanın ruhuna ulaştır, diye dua edilir.
- Ölü için mağfiret dilenir. Kendisi ve bütün müminler için de dua edilir.
- Ziyaret sessizce ve kısa tutularak bitirilir.
Okunacak sure ve sayı konusunda bir zorunluluk yoktur. Fâtiha okuyup içten bir dua eden kimse ziyaretin hakkını vermiş olur. Ezberi olmayan kimse Türkçe dua edebilir, çünkü duanın dili değil samimiyeti esastır.
Ölüye Yapılan Duanın Faydası Var Mıdır?
Bu soru pek çok kimsenin aklına gelir. Kur’an-ı Kerim’de, Haşr Suresinin 10. ayetinde sonradan gelenlerin, kendilerinden önce iman etmiş kardeşleri için bağışlanma dilediği anlatılır. Bu ayet, geride kalanların önce gidenler için dua etmesinin makbul olduğunu gösterir.
Hadis kaynaklarında da, insan öldüğünde amel defterinin kapandığı, ancak üç şeyin devam ettiği bildirilir. Sadaka-i câriye, faydalanılan ilim ve kendisine dua eden hayırlı evlat. Bu rivayet, dua etmenin yanında ölünün ardından yapılan hayrın da ona ulaştığını anlatır. Bu sebeple bir yakınının ardından su kuyusu açtırmak, kitap bağışlamak, öğrenciye destek olmak ziyaretten daha kalıcı bir hayırdır.
Kabir Ziyaretinde Kaçınılması Gerekenler
Ziyaretin en çok gölgelenen tarafı burasıdır. Aşağıdaki davranışlar dinimizde uygun görülmemiştir.
- Ölüden bir şey istemek. İstenecek tek makam Allah’tır. Kabirdeki kimseye dua etmek değil, onun için dua etmek esastır.
- Mezara veya türbeye adak adamak. Adak yalnız Allah için olur. Bir yatıra adanan adak dinen geçerli değildir.
- Mezar taşına, demirine bez bağlamak, para bırakmak, taş yapıştırmak. Bunların dinde bir dayanağı yoktur.
- Kabir üzerine basmak veya oturmak. Ölünün hürmeti diridekiyle aynıdır.
- Yüksek sesle ağlamak, dövünmek, feryat etmek. Gözyaşı rahmettir, ancak isyan eden bir feryat uygun görülmemiştir.
- Mum yakmak. Bu uygulamanın İslam’la ilgisi yoktur.
Bu davranışlardan uzak durmak, ziyareti hem daha faydalı hem de inanç bakımından daha sağlam kılar. Merak edilen benzer konular için ne haram ne haram değil yazımıza bakabilirsiniz.
Ne Zaman Ziyaret Edilir?
Belirli bir gün şartı yoktur, her zaman ziyaret edilebilir. Geleneğimizde cuma günleri, arefe günleri, bayram sabahları ve kandil geceleri öne çıkar. Bu tercih bir zorunluluktan değil, o günlerde insanların zaten manevi bir hazırlık içinde olmasından kaynaklanır.
Uzakta yaşayan ve kabre gidemeyen kimse üzülmemelidir. Bulunduğu yerden dua etmek, Fâtiha okuyup sevabını bağışlamak da aynı şekilde ulaşır. Ziyaret bir vesiledir, asıl olan duadır.
Merak Edilen Sorular
Kadınlar kabir ziyareti yapabilir mi?
Çoğunluğun görüşüne göre yapabilir. Şart, sabrı elden bırakmamak ve edebe uygun davranmaktır.
Mezarlıkta Kur’an okumak caiz midir?
Hanefî mezhebinde caiz ve güzel görülmüştür. Okunanın sevabının ölüye bağışlanabileceği kabul edilir.
Mezara çiçek dikmek günah mı?
Günah değildir. Mezarın bakımlı olması güzeldir. Ancak çiçeğin ölüye bir fayda sağlayacağı inancıyla dikilmesi doğru değildir, fayda duadadır.
Çocuklar mezarlığa götürülür mü?
Korkmayacak yaştaki çocukların götürülmesinde sakınca yoktur, hatta ölümü tanımaları bakımından faydalı görülmüştür. Küçük ve ürkecek çocuklar için zorlamamak gerekir.
Kabirde okunan Fâtiha kaç defa okunur?
Sayı şartı yoktur. Bir defa okumak yeterlidir, dileyen tekrar edebilir.
Kendi durumunuza dair kesin bir cevap almak isterseniz bir din görevlisine veya Diyanet İşleri Başkanlığının Alo 190 hattına danışmanız en doğrusudur. Cenaze namazının kılınışı için cenaze namazı yazımıza bakabilir, aklınıza takılanları soru sor sayfamızdan bize iletebilirsiniz.
