Gusül, boy abdesti diye de bilinen ve bütün bedenin yıkanmasıyla yerine getirilen bir temizliktir. Namaz kılmak, Kur’an okumak ve mescide girmek gibi ibadetler için gerekli olduğundan her müminin bu konuyu doğru bilmesi gerekir. Bu yazıda guslün farzları, sünnetleri, nasıl alındığı, hangi hallerde gerektiği ve en çok merak edilen sorular Hanefî mezhebi esas alınarak anlatılmaktadır.
Gusül Abdesti Nedir
Gusül kelimesi Arapçada yıkanmak anlamına gelir. Dinî terim olarak, belirli hallerden sonra bedenin tamamının su ile yıkanmasını ifade eder. Halk arasında boy abdesti denmesinin sebebi budur. Normal abdest yalnızca belirli uzuvları kapsarken, gusülde vücudun iğne ucu kadar kuru yer kalmayacak şekilde yıkanması esastır.
Gusül, yalnız bedeni temizleyen bir yıkanma değildir. Mâide Suresinin 6. ayetinde abdest ve gusülden söz edildikten sonra, Allah’ın zorluk çıkarmak istemediği, aksine temizlenmeyi ve nimetini tamamlamayı dilediği bildirilir. Bu sebeple gusül hem bedenin hem de kalbin yeniden ibadete hazırlanması olarak anlaşılmıştır.
Gusül Abdestinin Farzları
Hanefî mezhebine göre guslün üç farzı vardır. Bunlardan biri eksik kalırsa gusül geçerli olmaz.
- Ağza su vermek. Mazmaza denir. Ağzın her tarafına suyun ulaşması gerekir.
- Burna su vermek. İstinşak denir. Suyun burnun yumuşak kısmına kadar çekilmesi gerekir.
- Bütün bedeni yıkamak. Saç diplerinden ayak parmak aralarına kadar hiçbir yer kuru kalmamalıdır.
Şâfiî mezhebinde ise ağza ve burna su vermek farz değil sünnet sayılır, buna karşılık niyet farzlardan biri kabul edilir. Mezhepler arasındaki bu fark, uygulamada bir sorun çıkarmaz, çünkü ikisini birden yapan her iki mezhebe göre de doğru davranmış olur.
Gusül Abdesti Nasıl Alınır
Sünnete uygun gusül şu sırayla alınır. Bu sıra farz değildir, farz olan bedenin tamamının yıkanmasıdır, ancak sıraya uymak hem kolaylık sağlar hem de sünneti yerine getirir.
- Kalben niyet edilir ve besmele çekilir. Banyonun içinde besmele dille söylenmez, kalpten geçirilir.
- Eller bileklere kadar üç defa yıkanır.
- Avret mahalli yıkanır, bedende necaset varsa giderilir.
- Namaz abdesti alınır gibi abdest alınır.
- Ağza üç defa su verilir, her defasında iyice çalkalanır. Oruçlu değilse boğaza kadar ulaştırılır.
- Burna üç defa su çekilir ve sümkürülerek temizlenir.
- Başa üç defa su dökülür, saç dipleri ovularak ıslatılır.
- Önce sağ omuza, sonra sol omuza üçer defa su dökülür.
- Bedenin tamamı elle ovularak yıkanır, koltuk altı, göbek deliği, kulak arkası ve diz arkası gibi yerler unutulmaz.
- Ayaklar en sonda yıkanır. Su biriken bir yerde yıkanılıyorsa ayaklar dışarı çıkıldığında yıkanır.
Duş altında yıkanan kimse için de aynı esaslar geçerlidir. Ağza ve burna su verdikten sonra suyun bedenin her yerine ulaştığından emin olmak yeterlidir. Küvette yıkanmak da caizdir, ancak akan suyla yıkanmak daha uygundur.
Hangi Durumlarda Gusül Gerekir
Gusül şu hallerde farz olur. Cünüplük hali, yani cinsel birleşme veya meninin şehvetle gelmesi. Kadınlar için hayız yani âdet kanamasının sona ermesi. Yine kadınlar için nifas yani doğum sonrası kanamanın bitmesi.
Bunların dışında gusül almak farz değil, müstehap yani güzel görülen bir davranıştır. Cuma namazına giderken, bayram sabahlarında, ihrama girerken ve Müslüman olan kimsenin ilk yıkanışında gusletmek bu kapsamdadır. Cuma günü gusletmenin faziletiyle ilgili ayrıntılar için cuma namazı yazımıza bakabilirsiniz.
Gusül Abdestinde Sık Yapılan Hatalar
En yaygın hata, suyun bedenin bazı bölgelerine ulaşmadığının fark edilmemesidir. Sık ve uzun saçlarda saç diplerinin ıslanmaması, göbek deliğinin atlanması, dar yüzük ve bilekliklerin altının kuru kalması buna örnektir. Yüzük takan kimse onu çevirmeli veya çıkarmalıdır.
İkinci yaygın hata vesveseye kapılmaktır. Bazı kimseler yıkandığından emin olamayıp gusülü defalarca tekrarlar. Bu hem israftır hem de dinin kolaylık esasına aykırıdır. Bedeninin her yerini yıkadığını bilen kimsenin şüpheye itibar etmemesi gerekir. Bu konuda zorlananlar için hazırladığımız vesvese yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.
Üçüncü hata, suyu gereğinden fazla akıtmaktır. Peygamber Efendimizin az su ile gusül aldığı rivayet edilmiştir. Akarsu başında bile olsa israftan sakınmak gerekir.
Merak Edilen Sorular
Gusül abdesti alan ayrıca namaz abdesti alır mı
Gerekmez. Gusül alan kimse ayrıca abdest almadan namaz kılabilir, çünkü gusül abdest yerine de geçer. Ancak gusülden sonra abdesti bozan bir hal meydana gelirse yeniden abdest alınır.
Diş dolgusu ve kaplama gusle engel midir
Engel değildir. Diyanet İşleri Başkanlığı, tedavi amacıyla yaptırılan dolgu, kaplama ve implantın guslün sıhhatine zarar vermediği görüşündedir, çünkü bunların çıkarılması güçlük doğurur.
Oje ve suni tırnakla gusül olur mu
Suyun geçmesine engel olan oje ve suni tırnak varken gusül geçerli olmaz, çünkü tırnak yüzeyine su ulaşmaz. Bunların çıkarılması gerekir. Kına gibi yalnızca renk bırakan maddeler ise engel sayılmaz.
Saçı örgülü olan kadın örgüyü açmak zorunda mıdır
Suyun saç diplerine ulaşması yeterlidir. Örgü buna engel olmuyorsa açmak gerekmez. Ancak sıkı örülmüş ve suyun geçmediği saçların çözülmesi gerekir.
Gusül abdesti alırken konuşmak caiz midir
Gusül geçerliliğini yitirmez, ancak edebe uygun görülmemiştir. Banyoda gereksiz konuşmamak, dua okumamak ve sessiz olmak tavsiye edilmiştir.
Su bulunamazsa ne yapılır
Su bulunmadığında veya hastalık sebebiyle kullanılamadığında teyemmüm yapılır. Temiz toprak veya toprak cinsinden bir yüzeye eller vurulur, yüz meshedilir, sonra tekrar vurularak kollar meshedilir. Su imkânı doğduğunda gusül alınır.
Kendi durumunuza dair kesin bir cevap almak isterseniz bir din görevlisine veya Diyanet İşleri Başkanlığının Alo 190 hattına danışmanız en doğrusudur. Abdestle ilgili diğer sorular için abdest soru cevap yazımıza, namazın kılınışıyla ilgili konular için namaz duaları ve sureleri yazımıza göz atabilirsiniz. Sorunuzu bize iletmek isterseniz soru sor sayfamızı kullanabilirsiniz.
